Linux Network Komutları — İlhan Kaptan

Linux sistem yönetiminde ve ağ sorun gidermede en sık kullanılan komut satırı araçlarını, örnek kullanımları ve çıktı açıklamalarıyla birlikte derledim. Bu komutların birçoğu Windows'ta da (bazen farklı isimlerle) mevcuttur.

1. ping

ping, bir cihazın başka bir cihaza (genellikle bir sunucuya) erişip erişemediğini kontrol etmek için kullanılır. Bu komut, hedef cihaza bir ICMP (Internet Control Message Protocol) Echo Request paketi gönderir ve bir Echo Reply paketi bekler.

Örnek Kullanım:

ping google.com

Çıktı Örneği:

PING google.com (142.250.72.78): 56 data bytes
64 bytes from 142.250.72.78: icmp_seq=0 ttl=114 time=10.1 ms
64 bytes from 142.250.72.78: icmp_seq=1 ttl=114 time=9.9 ms
64 bytes from 142.250.72.78: icmp_seq=2 ttl=114 time=10.2 ms
64 bytes from 142.250.72.78: icmp_seq=3 ttl=114 time=9.8 ms
--- google.com ping statistics ---
4 packets transmitted, 4 packets received, 0.0% packet loss
round-trip min/avg/max/stddev = 9.8/10.0/10.2/0.2 ms

Bu çıktı, google.com sunucusuna gönderilen ve alınan paketler hakkında bilgi verir. icmp_seq paketlerin sırasını gösterir, ttl (time-to-live) paketlerin kaç yönlendiriciden geçtiğini belirtir ve time ise paketlerin gidiş-dönüş süresini gösterir.

2. traceroute (Linux) / tracert (Windows)

traceroute (Linux) veya tracert (Windows), bir paketin hedefe ulaşmak için geçtiği yolları ve geçiş süresini gösterir. Ağdaki her bir yönlendirici (hop) hakkında bilgi sağlar.

Örnek Kullanım:

traceroute google.com

Çıktı Örneği:

traceroute to google.com (142.250.72.78), 30 hops max, 60 byte packets
 1  192.168.1.1 (192.168.1.1)  1.123 ms  1.098 ms  1.086 ms
 2  10.0.0.1 (10.0.0.1)  10.251 ms  10.230 ms  10.210 ms
 3  142.250.72.78 (142.250.72.78)  10.142 ms  10.100 ms  10.078 ms

Bu çıktılar, paketin google.com hedefine ulaşırken geçtiği yönlendiricileri (hops) ve her bir hop arasındaki gecikme sürelerini (ms cinsinden) gösterir.

3. ifconfig (Linux) / ipconfig (Windows)

ifconfig (Linux) veya ipconfig (Windows), ağ arayüzlerinin konfigürasyonlarını gösterir ve yönetir. IP adresleri, ağ maskeleri, MAC adresleri ve daha fazlasını görüntüler.

Örnek Kullanım:

ifconfig

Çıktı Örneği:

eth0  Link encap:Ethernet  HWaddr 00:0C:29:4E:1C:4E
      inet addr:192.168.1.100  Bcast:192.168.1.255  Mask:255.255.255.0
      inet6 addr: fe80::20c:29ff:fe4e:1c4e/64 Scope:Link
      UP BROADCAST RUNNING MULTICAST  MTU:1500  Metric:1
      RX packets:1024 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
      TX packets:896 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0 collisions:0 txqueuelen:1000
      RX bytes:132232 (129.1 KiB)  TX bytes:112944 (110.3 KiB)

Bu çıktı, eth0 arayüzünün IP adresini (inet addr), yayın adresini (Bcast), alt ağ maskesini (Mask), MAC adresini (HWaddr), IPv6 adresini (inet6 addr), gönderilen (TX) ve alınan (RX) paketlerin sayısını, hataları ve diğer istatistikleri gösterir.

4. ip

ip komutu, ifconfig komutunun yerini almak üzere tasarlanmış daha güçlü ve esnek bir araçtır. Ağ arayüzlerini, yönlendirme tablolarını ve diğer ağ konfigürasyonlarını yönetmek için kullanılır.

Örnek Kullanım:

ip addr show

Çıktı Örneği:

1: lo: <LOOPBACK,UP,LOWER_UP> mtu 65536 qdisc noqueue state UNKNOWN
    link/loopback 00:00:00:00:00:00 brd 00:00:00:00:00:00
    inet 127.0.0.1/8 scope host lo
    inet6 ::1/128 scope host
2: eth0: <BROADCAST,MULTICAST,UP,LOWER_UP> mtu 1500 qdisc mq state UP qlen 1000
    link/ether 00:0c:29:4e:1c:4e brd ff:ff:ff:ff:ff:ff
    inet 192.168.1.100/24 brd 192.168.1.255 scope global dynamic eth0
    inet6 fe80::20c:29ff:fe4e:1c4e/64 scope link

Bu çıktı, lo ve eth0 arayüzlerinin IP adreslerini ve durumlarını gösterir. lo arayüzü, sistemin kendi kendine bağlantısıdır (loopback), eth0 ise Ethernet bağlantısını temsil eder. inet ve inet6 satırları sırasıyla IPv4 ve IPv6 adreslerini gösterir.

5. netstat

netstat, sistemdeki tüm ağ bağlantılarını ve dinleme (listen) durumundaki portları gösterir.

Örnek Kullanım:

netstat -a

Çıktı Örneği:

Active Internet connections (servers and established)
Proto Recv-Q Send-Q Local Address        Foreign Address       State
tcp        0      0 localhost:mysql      *:*                   LISTEN
tcp        0      0 *:ssh                *:*                   LISTEN
tcp        0      0 192.168.1.100:ssh    192.168.1.101:54656   ESTABLISHED
udp        0      0 *:bootpc             *:*
udp        0      0 *:mdns               *:*

Bu çıktı, aktif ağ bağlantılarını ve dinlenen portları gösterir. LISTEN durumundaki bağlantılar gelen bağlantıları kabul etmeye hazır olan sunucuları, ESTABLISHED durumundakiler ise aktif bağlantıları gösterir.

6. nslookup

nslookup, bir alan adının DNS kayıtlarını (IPv4/IPv6 adreslerini) sorgulamak için kullanılır.

Örnek Kullanım:

nslookup google.com

Çıktı Örneği:

Server:  8.8.8.8
Address: 8.8.8.8#53

Non-authoritative answer:
Name:    google.com
Address: 142.250.72.78
Name:    google.com
Address: 2607:f8b0:4009:808::200e

Bu çıktı, google.com alan adının IPv4 ve IPv6 adreslerini gösterir. Server satırı DNS sunucusunun adresini belirtir, Non-authoritative answer ise DNS kaydının yetkili olmayan bir kaynaktan (önbellekten) geldiğini gösterir.

7. arp

arp, yerel ağdaki IP adreslerini MAC adreslerine eşleyen ARP tablolarını listeler.

Örnek Kullanım:

arp -a

Çıktı Örneği:

? (192.168.1.1) at 00:0c:29:4e:1c:4f [ether] on eth0
? (192.168.1.101) at 00:0c:29:4e:1c:50 [ether] on eth0

IP adreslerini MAC adreslerine eşler. Örneğin, 192.168.1.1 IP adresine sahip cihazın MAC adresi 00:0c:29:4e:1c:4f’dir.

8. route

route, sistemin yönlendirme (routing) tablolarını listeler ve varsayılan ağ geçidini gösterir.

Örnek Kullanım:

route -n

Çıktı Örneği:

Kernel IP routing table
Destination     Gateway         Genmask         Flags Metric Ref Use Iface
0.0.0.0         192.168.1.1     0.0.0.0         UG    100    0     0 eth0
192.168.1.0     0.0.0.0         255.255.255.0   U     0      0     0 eth0

Bu çıktı yönlendirme tablolarını gösterir. 0.0.0.0 ile başlayan satır varsayılan ağ geçidini (192.168.1.1) belirtir; 192.168.1.0 ile başlayan satır ise yerel ağın yönlendirme bilgisini gösterir.

9. nmap

nmap, belirli bir adres veya ağ üzerinde port taraması yaparak açık portları ve çalışan servisleri tespit eder.

Örnek Kullanım:

nmap 192.168.1.1

Çıktı Örneği:

Starting Nmap 7.80 ( https://nmap.org ) at 2024-05-23 15:20 UTC
Nmap scan report for 192.168.1.1
Host is up (0.00058s latency).
Not shown: 997 closed ports
PORT    STATE SERVICE
22/tcp  open  ssh
80/tcp  open  http
443/tcp open  https
MAC Address: 00:0C:29:4E:1C:4E (VMware)

Nmap done: 1 IP address (1 host up) scanned in 0.45 seconds

Bu çıktı, 192.168.1.1 IP adresindeki açık portları ve çalışan servisleri gösterir. Örneğin 22/tcp portu ssh, 80/tcp portu http ve 443/tcp portu https servisine açıktır.

10. tcpdump

tcpdump, belirtilen ağ arayüzü üzerindeki trafiği canlı olarak yakalayıp analiz etmeye yarar.

Örnek Kullanım:

sudo tcpdump -i eth0

Çıktı Örneği:

tcpdump: verbose output suppressed, use -v or -vv for full protocol decode
listening on eth0, link-type EN10MB (Ethernet), capture size 262144 bytes
15:25:03.123456 IP 192.168.1.100.ssh > 192.168.1.101.54656: Flags [P.], seq 0:20, ack 1, win 64240, length 20
15:25:03.123789 IP 192.168.1.101.54656 > 192.168.1.100.ssh: Flags [.], ack 20, win 65535, length 0

Bu çıktı, eth0 arayüzündeki ağ trafiğini gösterir. Her satır bir paket hakkında bilgi verir. Örneğin ilk satır, 192.168.1.100 adresinden 192.168.1.101 adresine giden bir SSH paketini gösterir.

11. whois

whois, bir alan adının kayıt (WHOIS) bilgilerini — kayıt kuruluşu, oluşturulma ve bitiş tarihleri gibi — sorgular.

Örnek Kullanım:

whois example.com

Çıktı Örneği:

Domain Name: EXAMPLE.COM
Registry Domain ID: 2336799_DOMAIN_COM-VRSN
Registrar WHOIS Server: whois.iana.org
Registrar URL: http://www.iana.org
Updated Date: 2024-05-23T15:35:00Z
Creation Date: 1995-01-01T05:00:00Z
Registry Expiry Date: 2025-01-01T05:00:00Z
Registrar: Internet Assigned Numbers Authority
Registrar IANA ID: 376
Domain Status: clientDeleteProhibited
Domain Status: clientTransferProhibited

Bu çıktı, example.com alan adı hakkında WHOIS veritabanından alınan bilgileri gösterir. Domain Name alan adını, Creation Date ve Registry Expiry Date ise alan adının oluşturulma ve sona erme tarihlerini belirtir.